هاشمي رفسنجاني و رفتارشناسي جبهه دوم خرداد(2)
اصلاحطلبان در انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري شعار حمايت از هاشمي را با هدف برهم زدن وحدت اصولگرايان عنوان كردند.
به گزارش خبرگزاري فارس، ستاره بخت جريان اصلاح طلب بعد از حضور موفق در انتخابات هفتمين و هشتمين دوره رياست جمهوري، اولين دوره شوراها و ششمين دوره مجلس شوراي اسلامي، كم كم رو به افول نهاد و آنها دو انتخابات دومين دوره شوراها و هفتمين دوره مجلس شوراي اسلامي را به اصولگرايان واگذار كردند و آينده روشني نيز براي خود جهت حضور در انتخابات رياست جمهوري نهم تصور نميكردند.
* آغاز انشعاب ها در جبهه دوم خرداد
يكي از مهمترين دلايل موفقيت جبهه دوم خرداد در رقابت هاي سال 1376 تا انتخابات مجلس ششم، اتفاقنظر حداكثري آنان در انتخاب يك ليست واحد بود اما بعد از آن با توجه به بروز مشكلاتي كه برخي از خود اين جبهه آنرا به سهم خواهي برخي از گروهها تعبير كردند و ارائه نقطه نظراتي كه از سوي برخي چهره هاي شاخص اين جريان و حتي شخص خاتمي رييس جمهور، رفتار افراطي خوانده شد، اقبال عمومي نسبت به اين جريان افول كرد و آنان در دو مقطع انتخاباتي مهم شوراهاي شهر و روستا و مجلس هفتم ناكام ماندند.
اگرچه اين دو تجربه تلخ، حقايقي را براي زعماي اين جريان روشن ساخت و اين مسئله باعث شد كه در اظهارنظرهاي بعدي خود جانب احتياط را بيشتر مراعات كنند و برخي هم بيش از گذشته به انتقاد از اقدامات افراطي هممسلكان خود بپردازند، اما از ظواهر امر چنان برميآمد كه اصلاحطلبان قبل از آنكه به اصلاح عملكرد خود بپردازند و سعي كنند كه با رفع نقايص موجود و در پيش گرفتن مسير اعتدال در ترميم اميدهاي ترك خورده هوادارانشان كه از عدم تحقق شعارهاي خود ناشي مي شد بكوشند، در پي يافتن مقصر خارج از محدوده گروههاي دوم خردادي هستند.
اولين و منطقي ترين تصوري كه در ذهن هر ناظر بيطرف سياسي در مورد آينده اين جريان بخصوص در مورد انتخابات رياست جمهوري نقش ميبست، عبرت گرفتن از گذشته و تلاش در جهت برقراري ائتلاف در صحنه رقابت بود اما شواهد نشان ميداد كه شكاف ميان اين جبهه در شرايط برگزاري انتخابات رياست جمهوري نهم بيش از گذشته بود و هر روز كه به ايام انتخابات نزديكتر ميشد بر تعدد نامزدهاي جبهه دومخرداد افزوده ميشد.
گروههاي چندگانه دومخرداد به فراخور اختلاف نظرهايي كه از قبل با يكديگر داشتند به تصور اينكه با اعلام حمايت از نامزد مورد حمايت خود، مرزهايشان را با ديگر جريانهاي افراطي و تفريطي اصلاحطلب مشخصتر خواهند كرد، همچنان به رايزنيهاي خود براي قبولاندن نامزد موردنظر و احياناً تشريح شرايط حمايت حزب متبوعشان از افراد ادامه دادند.
گروههاي جبهه دوم خرداد در اعلام حمايت از نامزد پيشنهادي خود در انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري به چند دسته تقسيم ميشدند و جالب اينجا بود كه عليرغم انتقادات تند و تيزي كه در ميان دوم خرداديها در مورد هاشمي رفسنجاني وجود داشت، بخشي از جبهه اصلاحات، هاشمي رفسنجاني را تنها گزينه شايسته براي به دست گرفتن سكان هدايت قوه مجريه در نهمين دوره رياست جمهوري مي دانست.
حزب كارگزاران سازندگي در راس اين گروهها قرار داشت و اعضاي اين تشكل بارها در خصوص اين موضوع به اعلام نظر پرداختند.
محمد عطريانفر، عضو شوراى مركزى حزب كارگزاران سازندگى در اين زمينه "ايجاد تعادل در ساختار قدرت سياسى" را از دلايل مهم ضرورت حضور هاشمي دانست و اعلام كرد : آقاى هاشمى هنوز براى حضور در انتخابات تصميم نگرفته، اما در صورتى كه به اين عرصه وارد شود، توفيق ايشان قطعى است.
وى كه در بيست و يكمين جلسه از نشستهاى انتخاباتى باشگاه خبرنگاران جوان در تهران سخن مي گفت افزود: ورود آقاى هاشمى به عرصه انتخابات، همسويى بالاترين چهره هاى ارشد سياسى و مذهبى نظام را به همراه خواهد داشت و وى مي تواند در ايجاد تعادل در ساختار قدرت سياسى، كمك موثرى باشد.
عطريانفر در خصوص ماهيت دولت احتمالى هاشمى رفسنجاني و نقش كارگزاران در آن، اظهارداشت: به طور قطع در دولت احتمالى آقاى هاشمى، هيچ كدام از عناصر كارگزاران حضور نخواهند داشت، ضمن آنكه حضور ايشان هم از نظر سنخيت و هم از نظر جنس، متفاوت از ديگر گروهها است.
"حزب اسلامي كار" هم از جمله حاميان حضور هاشمي رفسنجاني در انتخابات رياست جمهوري بود.
مسئولان اين حزب، در وزارت كار و وزارت بازرگاني دولت هاشمي داراي مسئوليتهاي كليدي بودند.
مرتضي لطفي عضو شوراى مركزى اين حزب گفت: شك نكنيد، هاشمى رفسنجانى براى انتخابات سال 84 به صحنه خواهد آمد.
وى ادامه داد: علاوه بر اين، رفسنجانى داراى ويژگيهاى منحصر به فردى در اداره امور با توجه به شرايط حساس كنونى مانند مسايل انرژى هسته اى، انتخابات عراق و ديگر فرآيندهاى خارجى است.
به گفته لطفي بيمه بيكارى، تطبيق و واقعى كردن دستمزدها با تورم ، تامين اجتماعى فراگير، حمايت از حقوق بازنشستگان و تامين امنيت شغلى از جمله مطالبات جوامع كارگرى از رييس جمهورى آينده است. از فحواي كلام او چنين برميآمد كه حزب اسلامي كار انتظار داشت در صورت پيروزي احتمالي هاشمي رفسنجاني در انتخابات رياست جمهوري، وي در تحقق چنين مطالباتي موفق عمل كند.
حاميان سياسي نامزدي هاشمي رفسنجاني به منظور ايجاد هماهنگي بيشتر براي حمايت از رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام اقدام به تشكيل جبهه ائتلاف نهم براى فرداى بهتر كردند. در اين جبهه كه متشكل از 22 حزب و تشكل سياسى و صنفى بود، سه حزب عمده جبهه دوم خرداد يعني حزب اسلامى كار، كارگزاران سازندگي و خانه كارگر نيز عضويت داشتند.
در مجلس شوراي اسلامي نيز برخي از نمايندگان فراكسيون اقليت، حمايت خود را از نامزدي هاشمي رفسنجاني اعلام كردند.
يكي ديگر از اظهار نظرهاي قابل توجه در جبهه اصلاحطلبان در خصوص ترجيح حضور هاشمي رفسنجاني در راس قوه مجريه به نسبت ديگر نامزدهاي جبهه دومخرداد، نگارش مقالهاي توسط ماشاءالله شمسالواعظين در روزنامه شرق تحت عنوان "بازگشت هاشمي رفسنجاني" بود.
وي در اين مقاله نسبت به حذف هاشمي رفسنجاني در انتخابات رياست جمهوري توسط اصلاحطلبان و محافظهكاران هشدار داد و آن را خطاي فاحش و استراتژيك در جريان دانست و گفت: تلاش برخي محافظهكاران در مجلس هفتم براي حذف هاشمي رفسنجاني از بحثهاي مربوط به انتخابات رياست جمهوري 84 براي من قابل درك است، زيرا آنان به اين نكته واقفند كه دولت توسعهگراي هاشمي رفسنجاني اين بار براي تصحيح خطاهاي دوره پيشين عملاً و به گونهاي ناگزير امكانات و فرصتهاي بيشتري پيش روي تمايلات دموكراتيك جامعه ايران فراهم خواهد كرد.
شمسالواعظين جنبش اصلاحات ايران را به رغم موفقيتهايش در شرايط كنوني دستخوش خون لختگي زودرس دانست و تاكيد كرد: رئيس جمهوري براي واگذاري قدرت اجرايي كشور در مدت باقي مانده آن هم با شرايطي كه رقيب تعيين كرده و ميكند روزشماري و بلكه لحظه شماري ميكند.
شمسالواعظين تنها گزينه موجود در قالب ظرفيتهاي كنوني سازمانهاي سياسي ايران را بازگشت هاشمي رفسنجاني به صحنه اجرايي كشور خواند و در عين حال متذكر شد: از اينكه عمر نظام سياسي برخاسته از انقلاب اسلامي با عمر بازيگران صف اول آن پيوند بخورد بيمناك هستيم.
وي بازگشت الگوي دولت توسعه گراي هاشمي رفسنجاني را هم به سود اصلاحطلبان و هم محافظهكاران دانست و خاطرنشان كرد: شخصيت هاشمي رفسنجاني شخصيتي متعادل كننده (بالانسر) است. در دولت وي هم خاتمي وزير ارشاد بود و هم ولايتي وزير خارجه.
شرايط دشوار تصميمگيري، حتي موجب روي آوردن احزاب و گروههاي سياسي از متن جريان دوم خرداد به هاشمي رفسنجاني شد و اين در حالي بود كه در دورههاي پيشين، اين افراد جزو منتقدان اصلي او محسوب ميشدند.
سخنان عضو حزب مشاركت استان خراسان در اين زمينه تا حدودي گوياي اين قضيه بود.
ناصر آملي عضو حزب مشاركت استان خراسان گفت: ما از هاشمي رفسنجاني جهت شركت در انتخابات رياست جمهوري دعوت نميكنيم، اما ممكن است شرايط اقتضا كند تا وي را براي به ميدان آمدن اندكي هل دهيم.
آملي گفت: ممكن است ما در انتخابات رياست جمهوري مجبور باشيم بين بد و بدتر يكي را انتخاب كنيم كه در اين مورد هاشمي رفسنجاني از برخي گزينههاي ديگر براي ما بهتر است.
عليرغم پشيماني برخي از اصلاحطلبان از تخريب شخصيت هاشمي رفسنجاني دردوره گذشته، باز هم برخي از نيروهاي دوم خردادي از اين گذشته نادم نبوده و بار ديگر به انتقاد شديد از هاشمي پرداختند. از جمله محمد علي ابطحي عضو مجمع روحانيون مبارز كه در اظهارنظري اعلام كرد دوران هاشمي رفسنجاني دوران رعب و وحشت بود.
اسماعيل جبارزاده عضو شوراى مركزى حزب كارگزاران سازندگى هم در واكنشى به اين اظهارنظر گفت: ابطحى و خاتمى، محصول دوره رياست جمهورى هاشمى رفسنجانى هستند.
اين اظهارات نشان ميداد عليرغم همه خاطرات تلخ رييس مجمع تشخيص مصلحت از عملكرد اصلاحطلبان بعد از دوم خرداد، حاميان قابل ملاحظهاي نيز در ميان آنان دارد.
اينها غير ازاخبار غير رسمي اما موثقي بود كه در باره رايزني و حمايت جدي احزاب موثر جبهه دوم خرداد مانند سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي از هاشمي رفسنجاني وجود داشت.
بالاخره بعد از فراز و نشيبهاي فراوان و اميدها و نااميديهاي گروههاي سياسي، ترديدها در مورد حضور هاشمي رفسنجاني در عرصه انتخابات پايان يافت و وي با انتشار بيانيهاي رسماًَ آمادگي خود را براي آمدن در ميدان انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري اعلام كرد.
بعد از انتشار اين خبر، بسياري از روزنامهها به انعكاس آن پرداختند. البته نوع واكنش هريك از روزنامهها با توجه به وابستگيهاي فكري و سياسيشان به اين خبر متفاوت بود.
روزنامه آفتاب يزد، در صفحه دو خود ضمن انتشار خبر، متن بيانيه هاشمي رفسنجاني را هم منتشر كرد.
در روزنامه اقبال نيز عبارت " با صدور بيانيهاي هاشمي رفسنجاني نامزد انتخاب شد" در صفحه اول تيتر شد.
روزنامه اعتماد هم در صفحه اول خود با درج تيتر " هاشمي آمد" متن بيانيه اعلام كانديداتوري اين نامزد انتخاباتي را منعكس كرد.
روزنامه همبستگي خبر را به اين صورت پوشش داد: سرانجام با صدور بيانيهاي خطاب به مردم ايران، حضور هاشمي رفسنجاني در انتخابات قطعي شد.
همشهري در صفحه دوم خود به اين موضوع پرداخت. با اين تفاوت كه با انتشار مطلبي تحت عنوان" صفبنديهاي جديد نامزدها، تب انتخابات بالا گرفت" تحليلي از حضور نامزدهاي انتخاباتي از جمله هاشمي رفسنجاني ارائه كرد.
حيات نو اقتصادي هم خبر حضور رييس مجمع تشخيص مصلحت را در صفحه اول خود با تيتر " هاشمي آمد " و انتشار متن بيانيه او به چاپ رساند.
روزنامه ايران فضاي بيشتري را در صفحه اول خود به خبر آمدن رييس مجمع تشخيص مصلحت اختصاص داد. براي انعكاس اين اعلام نامزدي، اين عبارت برجسته شد: با صدور بيانيهاي خطاب به مردم درباره نامزدي در انتخابات، هاشمي: ميآيم تا با پشتوانه مردم تهديدها به فرصت تبديل شود.
روزنامه شرق نيز در صفحه دوم مشروح خبر نامزدي هاشمي رفسنجاني و بيانيه اعلام نامزدي او را منتشر كرد.
اعلام نامزدي هاشمي رفسنجاني يكي از پديدههاي مهم نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري بود. با اين اتفاق صفبنديهاي جديدي در عرصه سياسي شكل گرفت و وقايعي به وقوع پيوست كه پيامدهاي هر يك از آنها متن و حواشي زيادي به دنبال داشت.
شايد يكي از مهمترين راهبردهاي جبهه دوم خرداد در جريان انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري بخصوص مرحله اول حمايت يا استقبال از نامزدي هاشمي بود. برخي از اصلاحطلبان اگر چه حامي رئيس مجمع تشخيص مصلحت محسوب نميشدند اما در عين حال از حضور وي در انتخابات استقبال كردند. دليل اين امر هم واضح بود. با توجه به اينكه زمزمههايي براي اتحاد ميان جبهه اصولگرايان شنيده ميشد و از سوي ديگر اصلاحطلبان نيز براي معرفي نامزد خود دچار تشتت آرا شده بودند حضور هاشمي ميتوانست برهم زننده معادلات اصولگرايان باشد. اين استراتژي يك ترفند پنهان در بازي سياسي دوم خردادي ها نبود بلكه در بسياري از نوشتهها و اظهارات عناصر اين جريان به اين نكته اشاره شده بود.
سعيد حجاريان، مغز متفكر جبهه دوم خرداد،در اين باره اعلام كرد:"چنانچه هاشمي وارد عرصه شود، معادلات محافظهكاران را به هم خواهد ريخت."
روزنامه اعتماد نيز در سرمقاله خود چنين نوشت: "هاشمي يا موسوي، كدام يك نقشه محافظه كاران را به هم ميريزد..."
آفتاب يزد هم در سرمقاله خود به اين سطح استراتژي اصلاح طلبان اشاره كرده و نوشت :"تكنوازان ميآيند، هر چند اصولگرايان ميكوشند از تكنوازي منع كنند، ولي گويا ورود تكنوكراتها (هاشمي رفسنجاني) به عرصه انتخابات قطعي شده است. لذا مطمئنا اصولگرايان به نامزد واحد نخواهد رسيد."
بايد توجه داشت كه هدف اصلي اصلاح طلبان از اتخاذ اين راهبرد بقاء و حضور در قدرت بود. پيش بيني اين جريان در مورد حوادث بعدي اين بود كه با توجه به مشكلات بوجود آمده و بروز اختلافات در ميان ردههاي بالا و مياني جبهه اصلاحات، گروههاي دوم خرداد ديگر پايگاه اجتماعي سابق را در ميان مردم نخواهند داشت و براي اينكه وجود چنين گسستي حيات جبهه اصلاحات را با مخاطره جدي مواجه نكند حمايت از حضور هاشمي و پيروزي احتمالي او در انتخابات رياست جمهوري ميتوانست با نظر مثبت وي در خصوص بكارگيري برخي از عناصر معتدل دوم خرداد در دولت آينده همراه باشد.
محسن رهامي، دبير كل انجمن اسلامي مدرسين دانشگاهها در خصوص اين سطح از استراتژي اصلاح طلبان نسبت به رئيس مجمع تشخيص مصلحت تاكيد كرد : هاشمي را نميتوان ناديده گرفت. تخريب او كار درستي نبود. اگر خاتمي در دوره دوم از توان ايشان استفاده ميكرد، اصلاحطلبان موفقيت بيشتري را به دست ميآورند. اگر گروههاي اصلاحطلب نتوانند كانديدايي را معرفي كنند، به سمت هاشمي خواهند رفت.
محسن سرخو از حزب اسلامي كار در مورد علت حمايت اصلاحطلبان از هاشمي چنين عنوان كرد: حمايت از كانديداتوري هاشمي رفسنجاني به علت فراجناحي بودن اوست. او از تمام پتانسيل و سرمايه مديريتي كشور استفاده ميكند.
سيد صابر ميرعطايي، قائم مقام دبير كل حزب ميهن اسلامي نيز با تصريح بيشتري به اين استراتژي اصلاحطلبان در حمايت از رئيس مجمع تشخيص مصلحت اشاره كرد و گفت: ما در انتخابات از هاشمي حمايت مشروط ميكنيم و شروط عبارتند از: ادامه سياست اصلاحات آقاي خاتمي، استفاده از نيروهاي اصلاح طلب در ساختار دولت و ادامه برنامه تعديل اقتصادي.
محمد صادق محفوظي، دبير كل جامعه اسلامي پژوهشگران نيز با تاكيد بر خصائص رفتاري رفسنجاني در توجيه اين استراتژي عنوان كرد: اصلاح طلبان به خوبي ميدانند كه آقاي هاشمي رفتار متعادلي خواهد داشت ولو با جرياني كه در انتخابات مجلس ششم مخالف او بود و او را با رفتارهاي نابخردانه آزار داد.
حسين مرعشي از چهرههاي برجسته دوم خرداد نيز درباره علت تغيير استراتژي اصلاح طلبان نسبت به هاشمي و حمايت از وي گفت: با حضور هاشمي در عرصه انتخابات رياست جمهوري، همه نفع ميبرند.
جهانبخش خانجاني، مدير كل روابط عمومي و سخنگوي وزارت كشور نيز در خصوص اين استراتژي خاطرنشان كرد: نه تنها ما، مشاركتيها هم از رياست جمهوري هاشمي بدشان نميآيد.
مخلص كلام اينكه حمايت و استقبال گروه هاي دوم خردادي از نامزدي هاشمي رفنسجاني در نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري، بيش از آنكه با هدف استفاده بدون ريبه از ظرفيت ها و توان هاشمي باشد،با هدف برهم زدن معادلات و ايجاد اختلاف ميان اصولگرايان و سوق دادن اذهان عمومي از اختلافات داخلي ميان اصلاح طلبان به فضاي رقابتي ميان اصولگرايان و حضور هر چند محدود اصلاح طلبان در عرصه قدرت در صورت پيروزي احتمالي هاشمي رفسنجاني صورت گرفت. ( ادامه دارد....)
